کتاب «من او» اثر رضا امیرخانی و محصول کارگاه قصه و رمان حوزه‌ی هنری است که توسط انتشارات سوره‌ی مهر وابسته به این سازمان اتنشار یافته است.
این کتاب در زمره آثار موفق نویسنده و ناشرش بوده که توانسته طی سال‌های (87- 78) به چاپ‌های متعدد (شانزده چاپ تاکنون) برسد و مخاطبان پرشماری یافته است. چاپ چهارم این کتاب در زمستان سال 84 مبنای نقد حاضر قرار گرفته است.
نخستین چیزی که در مواجهه با کتاب جلب نظر می‌کند رسم‌الخط آن است که در صفحات نخست، کارگاه قصه و رمان تاکید کرده که دخل و تصرفی در آن نداشته و توصیه نویسنده بر این بوده است. این رسم‌الخط جدیدالتاسیس که طرفدارانی چون شاملو را نیز در عقبه دارد به نام خوانش صحیح، زیبایی ترکیب حروف فارسی و کلمات مرکب را از رسم‌الخط فارسی گرفته و علیرغم ادعایش در بسیاری مواقع سبب خوانش اشتباه کلمات در جمله نیز می‌گردد (که البته به قول یکی از دوستان با تمرین قابل رفع است: درست همانند رسم‌الخط قدیم!) و سبب خلق شاهکارهایی همانند: تازه‌گی‌ها (به جای تازگی‌ها)، هم‌سایه‌گی (به جای همسایگی) خواست‌گار (به جای خواست‌گار) و آب‌شار (به جای آبشار) و... می‌شود.
سرگردانی سبک اثر در گستره‌ای از فرم‌ها و سبک‌ها نیز یکی دیگر از شاخصه‌های این رمان است که توجیه درخوری نمی‌توان برای آن تراشید و بیشتر به نظر می‌رسد که حاصل علاقه و شیفتگی نویسنده به ایده‌های متنوع ذهنی و تلاش او برای تجربه و نگارش یکایک آن‌ها در قالب یک رمان باشد تا حاصل پشتوانه‌ی تئوریک و ضروریات متن اثر!
موضوع اخیر یعنی گردآوری مضامین و ایده‌های متنوع و متعدد به خودی خود نمی‌تواند عیبی برای یک اثر شمرده شود اما هنگامی که فرم و محتوا نتوانند نسبتی پذیرفتنی میان خود برقرار کنند و ساختار اثر دچار چندپارگی غیرقابل توجیهی شود دیگر قابل هضم و پذیرش نخواهد بود.
«عیب می جلمه بگفتی هنرش نیز بگوی»
اثر دارای داستان‌های فرعی جذاب با ایده‌های خلاقانه‌ای است که متاسفانه به دلایل فوق‌الذکر از کارکرد مناسبی در کلیت اثر برخوردار نیستند: داستان محله‌ی خانی آباد، داستان گوشت قربانی و عاشق شدن علی، داستان اسب عربی، داستان سفر قزوین، داستان کافه پاریس و داستان‌های مستقل دیگری که جلوه و جلای خود را در ساختمان کلی اثر از دست داده‌اند و می‌توانستند به عنوان داستان‌های کوتاه مستقل از جایگاه بالاتری برخوردار باشند. داستان گالری نقاشی و تک‌گویی راوی یک از درخشان‌ترین این آثار است.
آن‌چنان که از نام رمان (منِ او) و داستان اصلی آن که عشق بی‌وصال علی به مهتاب است فهمیده می‌شود و به خصوص تلاش نویسنده در فصول پایانی برای افزودن داستان انقلاب و جنگ و زندگی مبارز الجزایری (شوهر خواهر علی) و خواستگار رزمنده‌ی خواهرزاده‌اش به داستان می‌توان فهمید، نویسنده تلاش کرده عشق زمینی علی و مهتاب را به عشق عرفانی (از نوعی که درویش علی در پی آن است) و آن را نیز با اسلام انقلابی پیوند بزند ولی در تلاش خود به خصوص در بخش دوم ناکام می‌ماند.
همان‌گونه که گفته شد فصل تک‌گویی راوی درباره نمایشگاه نقاشی اوج موفقیت نویسنده در این زمینه است و اگر نویسنده تلاش نمی‌کرد از این فراتر برود رمان از آن‌چه که هست موفق‌تر می‌نمود. اگرچه چاپ‌های پرشمار اثر خود یکی از شاخص‌های موفقیت رمان است که توفیق آن را در ارتباط با مخاطبینش نشان می‌دهد ولی نمی‌توان از ضعف‌های گفته شده چشم‌پوشی کرد.
رمان منِ او چنان‌که هست نیز نوید رمان‌نویسی خوب را در آینده می‌دهد ولی هیچ‌کدام از آثار بعدی نویسنده‌اش نتوانسته‌اند موفقیت آن را تکرار کنند و یا از آن فراتر روند. خواندن این رمان را به علاقمندان به رمان ایرانی توصیه می‌کنیم.

بهترین مطلب را انتخاب کنید
          کد مطلب: J49028 
                                          شماره پیامک :0912-7387827